Kozmetiklerdeki Metaller ve Toksik Etkileri | KlinikPoint Sağlık / Güzellik / Estetik

HİZMETLERİMİZ

Kozmetiklerdeki Metaller ve Toksik Etkileri

Metal toksisitesine bağlı kanser, solunum yolu hastalıkları, organ disfonksiyonları ve mental retardasyon görülebilir. Krom 3 kozmetiklerde pigment olarak kullanılmaktadır. Diğer metaller ise kozmetik ürünlerden ayrıştırılamamaları nedeniyle ürünlerde bulunabilmektedir.

Kurşun; güneşten koruyucular, fondötenler, ojeler, rujlar ve diş beyazlatıcı macunlar gibi pek çok üründe kullanılmaktadır. Toksisitesinde sinir sistemine etkilerinden dolayı; konuşma öğrenme güçlüğü ve davranış problemlerine yol açabilmektedir. Aynı zamanda düşüklere sebep olabilmekte, her iki cinsiyette de infertiliteye yol açabilmekte ve kızlarda adet başlangıcını geciktirebilmektedir. Kadmiyum; DNA yanlış eşleşmelerinin düzeltilmesini engelleyerek kötü huylu tümörlere yol açabilmekte, kalsiyum metabolizmasını etkileyerek kemik hasarına ve böbrek hasarına neden olabilmektedir. Kadmiyum, bakır ve çinko zehirlenmesinde sindirim sistemi bozuklukları, ishal, kusma, ağıziçi iltihabı, istemsiz titreme, kısmı felçl atakları, konvülsiyon, depresyon, akciğer iltihabı görülebilir. Kozmetiklerde boya amacıyla kullanılan krom toksisitesinde ciltte döküntü, böbrek ve karaciğer hasarı, akciğer kanseri, solunum yolu hastalıkları ve ölüm görülebilir. Kozmetik ürünlerde genellikle toksik olmayan ya da düşük toksisiteli formlar kullanılmaktadır. Biyosid etki amacıyla kullanılan bakır ise deride dermatit ve puk pul dökülmelere, burun ve boğazda tahrişe yol açabilir. Kronik bakır maruziyeti beyin hasarı, psikiyatrik rahatsızlıklar, depresyon, intihar eğilimi, agresif ruh hali, hemolitik anemi, siroz, motor disfonksiyon ve korneal opasiteye neden olabilir. Kadmiyum, krom, bakır ve çinko sabunlarda, saç kremleri ve medikal/medikal dışı kremlerde ve makyaj ürünlerinde yer almaktadır. Kozmetik ürünlerdeki metal miktarları genellikle çok düşük düzeylerde olmakla birlikte (en yüksek 0,793 ppm) uzun süreli tekrarlayan kullanım durumunda maruziyet riskinin arttığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Nanoteknoloji Ürünleri

Nanomateryaller, 100 nanometrenin altında boyut içeren materyallerdir. Bir nanometre (nm), milimetrenin milyarda biridir. Nanoteknoloji sayesinde ürünler, iletkenlik, yüksek dayanıklılık, korozyon koruması, su ve kir tutmama, çizik direnci gibi yeni işlev ve özellikler kazanmaktadır. Bu nedenle son dönemde elektronik, kozmetik, gıda, spor malzemeleri ve ilaç endüstrisinde kullanımı yaygınlaşmıştır. Toksikoloji çalışmaları nanomaterallerin santral sinir sistemi, bağışıklık sistemi ve akciğer üzerine çeşitli yan etkileri olabileceğini göstermiştir.

Kozmetik ürünlerde nanomateryallerin en çok kullanıldığı alanlar güneşten koruyucular ve makyaj ürünleridir. Titanyum dioksit ve çinko oksit sıklıkla güneş koruyucularda ışığı yansıtmak ve dağıtmak amacıyla kullanılmaktadır. Nanomateryal özelliği sürülmeyi kolaylaştırmakta ve transparan görünümü sağlamaktadır. Çinko içeren güneş koruyucularının %30’u, titanyum içeren güneş koruyucuların ise %70’i nanopartikül içermektedir. Çinko oksit nanopartiküllerinin deriden ve oral mukozadan emilimine dair de kanıt bulunamamıştır. Yüzde 25 konsantrasyona kadar güneşten koruyucular içerisinde bulunan çinko oksit nanopartiküllerin dermal kullanımının insanlarda yan etki oluşturmadığı söylenebilir.

Bir diğer nanomateryal olan karbon siyahı ise makyaj ürünlerinde renklendirici olarak kullanılmaktadır. Fondötenler, eyelinerlar, farlar, maskaralar ve ojelerde bulunur. Kozmetiklerde karbon siyahı konsantrasyonu %0,001 ile %10 oranında değişir (ojelerde %5, göz makyaj ürünlerinde %10 konsantrasyonda). Karbon siyahının ratlarda ve farelerde, dermal uygulama ve subkutan enjeksiyon şeklinde uygulamalar sonunda karsinojenik oldukları saptanmış olması nedeniyle IARC tarafından insanlarda muhtemel karsinojenik oldukları belirtilmiştir.

Saç Boyaları

Saç boyası içeriğindeki parafenilendiamine bağlı anjioödem, rabdomyolize bağlı akut böbrek yetmezliği, damar içi pıhtılaşma bozukluğu, hemoliz olguları bildirilmiş olmakla birlikte bu olgular sıklıkla saç boyalarının yanlışlıkla yutulması neticesinde gelişmiştir . Bir olguda kurşun içeren saç boyasının sakala uygulanması sonrasında duyusal polinöropati gelişimi bildirilmiştir. Bu olguda kurşun zehirlenmesinin diğer belirtileri gözlemlenmemiş, kan kurşun seviyeleri normalin üç katı saptanırken hastada boya ile temasın kesilmesini takiben tam kür sağlandığı belirtilmiştir..

Saç boyaları mesane kanseri ve lenfoma etiyolojisinde suçlanmışlardır. Mesleksel boya maruziyeti (kuaförler, berberler ve güzellik uzmanları) ve mesane kanseri riski, boya maruziyetine bağlı rölatif 1,4 olarak saptanmıştır. Kişisel boya kullanımı ile mesane kanseri ilişkisi hakkında 5 çalışmada ise risk bulunmamıştır . Gebelikte saç boyalarının kullanımının güvenli olup olmadığı şüphelidir. Bu konuda yapılmış geniş kontrollü çalışmaların mevcut olmaması nedeniyle genellikle hekimlerce gebelikte saç boyası kullanımı önerilmemektedir.

Renk Açıcılar

Renk açıcı kremler başta civa olmak üzere ağır metaller, hidrokinon ve kortikosteroid içerebilirler. Bir çocuk olguda %2 hidrokinon içeren renk açıcı solüsyonun yutulmasına bağlı epilepsi gelişimi bildirilmiştir. Civa içeren kremler toksisiteleri nedeniyle artık sık kullanılmamakla beraber; hala karışım olarak kullanılabilmektedir. Bu kremler halk arasında aklık kremi ya da arnavut kremi olarak bilinmektedir. Civa yüksekliği ile başvuran hastalarda renk açıcı kremlerin kullanılıp kullanılmadığı yönünde hasta sorgulaması atlanmamalıdır. Sıklıkla yüksek oranda civa içeren kremler paketli ürünler olmayıp eczanelerce özel olarak hazırlanan yapma ilaçlardır, bu nedenle eczacıların da kozmetik ürün toksisitesi hakkında bilgilendirilmesi önem taşımaktadır.

Pudralar

Perineal bölgeye talk pudra kullanımı ile over kanser riskine artış olduğu belirtilmiş olmakla birlikte net doz ve risk ilişkisi saptanamamıştır. Talk, 3MgO4SiO2.H2O veya Mg3Si4O10(OH)2. formülleriyle ifade edilen bir magnezyum silikat mineralidir. 2006’da uluslararası kanser araştırma ajansı perineal talk kullanımının insanlarda muhtemel karsinojenik olduğunu belirtmiştir. Endometrium kanseri ile ilişki ise gösterilememiştir.

Paraben İçeren Ürünler

Parabenler kozmetik ürünlerde, ilaçlarda ve gıdalarda antimikrobiyal amaçlı kullanılan koruyuculardır. Ucuz olmaları ve düşük toksisiteye sahip olmaları nedeniyle tercih edilirler.

Avrupa kozmetik yönergesinde kozmetiklerin içerebileceği paraben oranları tek ester için %0,4, ester karışımları için %0,8 olarak belirlenmiştir. Paraben grubu metil paraben, etilparaben, propilparaben, izopropilparaben, butilparaben, izobutilparaben, benzilparabenden oluşmaktadır. Kozmetik ürünlerde günlük kullanılan paraben içeriğinin, erişkinlerde 17,76 g, yeni doğanlarda 378 mg olduğu tahmin edilmektedir. Şekerleme ve kurutulmuş etlerde de metilparaben, etilparaben ve propilparaben kullanılmaktadır. Parabenler sindirim yoluyla alınabilir ya da kullanılan topikallere bağlı deriden emilebilir. Derinin yüzeyel tabakasına uygulama sonrası sonrasında hücrelerde parahidroksibenzoik asite hidrolize olurlar ve karaciğerde glisin, sülfat ya da glukronata dönüşebilirler . Feçes ve idrarla atılırlar. Uzun süreli maruziyet sonrasında dahi depolanmazlar.

Parabenler östrojen reseptörlerine bağlanarak östrojenik etki gösterirler. Östrojenik etkilerinden dolayı meme kanseri ve erkek infertilitesi etiyolojisinde suçlanmaktadırlar. Invitro ortamda insan meme kanser hücrelerinin büyümesini tetikledikleri gösterilmiştir. Bu da bazı araştırmacıların parabenlerin meme kanserini tetikleyici ya da başlatıcı rol oynadıklarını öne sürmesine sebep olmuştur. Meme kanserlerinin sıklıkla üst dış kadranda olması, bu alanın da antiperspirant uygulanan alanda olması bu şüpheyi desteklemektedir. Propil ve butil parabenlerin erken çocukluk döneminde maruz kalınması ile erkeklerde doğurganlık üzerine olumsuz etkileri olabileceğine dair şüpheler mevcuttur. Metil ve propil parabenlerin erkek infertilitesinden sorumlu olabileceklerini düşündürmektedir . Sonuç olarak eldeki veriler doğrultusunda parabenlerin kozmetik ürünlerde kullanımı güvenli kabul edilebilir ancak piyasada çok sayıda parabensiz ürün varlığı nedeniyle parabensiz bu alternatif ürünlerin tercih edilmesi daha güvenli gözükmektedir.